Het MKW-bestuur ging afgelopen maand in gesprek met Wouter Beekers, directeur-bestuurder van Stichting Visitatie Woningcorporaties Nederland (SVWN), over de toekomst van visitaties. De conclusie: er is behoefte aan vernieuwing.
Toekomstverkenning
De context voor corporaties is de afgelopen jaren veranderd. De woningnood is urgenter geworden en de druk op corporaties om te presteren is toegenomen. Dit stelt ook andere eisen aan verantwoording en toezicht. Tegen deze achtergrond heeft SVWN het initiatief genomen tot een verkenning van een fundamentele vernieuwing van de visitaties. Samen met de oprichters (Aedes, VNG, VTW, Woonbond en het ministerie van VRO) wordt onderzocht hoe een vernieuwd stelsel eruit kan zien.
Leren versus verantwoorden
In het gesprek stond het spanningsveld centraal tussen verantwoorden aan de samenleving en leren en ontwikkelen binnen de organisatie. Een visitatie probeert beide te combineren, maar het MKW-bestuur geeft aan dat dit in de praktijk vaak lastig is. Leren vraagt om openheid en kwetsbaarheid, terwijl verantwoording juist vraagt om zorgvuldigheid en terughoudendheid. Daardoor ervaren veel corporaties visitaties deels als een verplicht nummer, terwijl het leereffect juist als het meest waardevol wordt gezien.
Huidige praktijk
De aanwezigen plaatsten ook kritische kanttekeningen bij de huidige uitvoering. Zo wisselt de kwaliteit van visitaties en lijkt de marktwerking druk te zetten op die kwaliteit. Daarnaast kwam naar voren dat echte reflectie en kritische gesprekken vaak buiten de visitatie om plaatsvinden, vanwege het formele karakter van visitaties als wettelijk instrument.
Nieuwe richtingen
Het MKW-bestuur pleit ervoor om visitaties nadrukkelijker te richten op leren en ontwikkeling, juist omdat verantwoording al op verschillende andere manieren plaatsvindt. Daarbij is behoefte aan meer flexibiliteit, zodat het moment van visitatie beter aansluit bij de praktijk, bijvoorbeeld rond een nieuw koersplan of een fusie. Ook zou er meer ruimte moeten zijn om te variëren in vorm en zwaarte, afhankelijk van de situatie van de corporatie.
Daarnaast werd het belang van meer onderling leren benadrukt, zoals dat bijvoorbeeld gebeurt in de zorg en het onderwijs. Leren van en met elkaar, bijvoorbeeld via peers uit de sector, wordt gezien als kansrijk, al vraagt dit wel om voldoende vertrouwen en veiligheid. Tot slot is er interesse om breder naar visitaties te kijken, bijvoorbeeld door meer aandacht te geven aan de samenwerking in de lokale driehoek van corporatie, gemeente en huurders. Juist daar, bijvoorbeeld rond prestatieafspraken, kan een visitatie bijdragen aan gezamenlijk leren en het verbeteren van de samenwerking.
Verandering
Het gesprek laat zien dat de behoefte aan vernieuwing breed wordt gevoeld, zowel door het MKW-bestuur als door SVWN. Wouter Beekers neemt de opbrengsten mee in het vervolgoverleg met de oprichters over de toekomst van visitaties in de sector. Het MKW-platform blijft daarbij graag betrokken om het perspectief van kleine en middelgrote corporaties in te brengen en zo bij te dragen aan een goed functionerende sector.